Phương Pháp Giáo Dục Sớm

Khi con hỏi về cái chết, cha mẹ nên trả lời hay không ?

Làm thế nào để trả lời khi con hỏi về cái chết, chúng ta có nên trả lời

*Bài viết này chúng mình hướng đến các bạn nhỏ có độ tuổi từ 2 đến 5, các bạn nằm trong nhóm tuổi học mẫu giáo.

Cái chết có lẽ là một trong những chủ đề khó nhằn nhất để có thể mở lời với trẻ, đặc biệt trong trường hợp bạn đang phải đối diện với việc người thân của mình mất. Nhưng đây cũng là một phần không thể trốn tránh được trong cuộc đời của mỗi người và trẻ có thể sẽ muốn tìm hiểu về nó.

Chúng ta thấy gì ở lứa tuổi này ?

Những bạn nhỏ tầm tuổi mẫu giáo có thể ý thức được về cái chết này rất sớm. Con có thể nghe thấy nó ở trong những câu truyện cổ tích, xem trên TV hoặc có thể thấy những con bọ, con chim hay những con vật khác bị chết ở vỉa hè, lề đường… Một vài đứa trẻ có thể trải qua hoàn cảnh này khi có thú cưng hay người thân của mình mất.

Mặc dù vậy, có những khía cạnh khác của cái chết mà trẻ ở độ tuổi này có thể vẫn chưa hiểu được. Ví dụ, trẻ không hiểu được là cái chết mang tính chất vĩnh viễn, không thể tránh khỏi và xảy ra với tất cả mọi người, Michael Towne, một chuyên gia về trẻ em, người thường làm việc với các gia đình có chuyện buồn tại Trung tâm Y tế của trường Đại học California-San Francisco.

Hay trẻ không thể hiểu được rằng chết có nghĩa là cơ thể không hoạt động được nữa. Trẻ có thể vẫn tin rằng người chết vẫn có thể ăn, ngủ và làm những việc khác bình thường.

Cho dù bạn có thể giải thích điều đó bao nhiêu lần đi nữa, trẻ ở độ tuổi mẫu giáo không thể thực sự hiểu vì sao lại chết và trẻ có thể nghĩ về nó như kiểu cái chết là tạm thời và có thể sống lại được. Ngay cả khi bố, mẹ hoặc anh chị em mất, trẻ cũng sẽ không thấy được rằng nó có thể xảy đến với mình.

Trẻ ở lứa tuổi này có thể phản ứng với cái chết theo nhiều cách khác nhau. Do vậy, đừng ngạc nhiên nếu bạn thấy trẻ trở nên bướng bỉnh hơn. Hoạt động hàng ngày của con cũng có thể bị gián đoạn và con sẽ cố để hiểu tại sao người lớn xung quanh lại bị buồn và thế giới quanh mình dường như có cái gì đó không ổn, theo kiểu như chưa từng xảy ra trước đó.

Mặt khác, con có thể không thể hiện bất kỳ một phản ứng nào, hoặc phản ứng của con có thể không liên tục, xen lẫn với sự vui vẻ, vui chơi thông thường của con.

Điều này cũng là bình thường với trẻ. Trẻ giải quyết cảm giác đau buồn của mình theo hướng từng chút một. Và có những trẻ trì hoãn đau buồn cho đến khi con cảm thấy an toàn để thể hiện những cảm xúc đó ra ngoài – một quá trình có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm, đặc biệt nếu người thân yêu của trẻ mất.

Trẻ cũng có thể tham gia vào những hoạt động mà bạn thấy có vẻ kỳ lạ, chẳng hạn như thử giả vờ làm người chết. Điều này cũng là bình thường, ngay cả khi … do vậy đừng ngăn cản trẻ làm theo cách này để con có thể hiểu hơn những cảm xúc của mình về cái chết.

Làm thế nào để giải thích cho con về cái chết ?

Đừng né tránh câu hỏi của con

Việc con tò mò về cái chết là điều bình thường, cho dù người thân yêu của bé chưa có ai mất. Thực tế là, khi con hiểu rõ hơn về một điều gì đó thì khả năng đương đầu, chuẩn bị của con cũng sẽ tốt hơn.

Bạn có thể trả lời cho con câu hỏi về cái chết cũng như đừng e ngại kể câu chuyện về những đứa trẻ có thú cưng hay ông bà mất.

Đưa ra câu trả lời ngắn gọn, đơn giản

Trẻ nhỏ không thể xử lý quá nhiều thông tin cùng một lúc. Ở độ tuổi mẫu giáo, sẽ hữu ích hơn nếu giải thích cái chết theo khía cạnh mọi hoạt động của cơ thể đều dừng lại thay vì một cuộc đối thoại phức tạp, chẳng hạn như: “Ông mất rồi con ạ, nó có nghĩa là cơ thể ông sẽ ngừng hoạt động. Ông sẽ không đi lại, ăn hoặc ngủ hay nhìn thấy mọi người nữa và ông cũng không còn cảm thấy đau.”

Và một điều quan trọng khác là giúp trẻ hiểu được những điều cơ bản như ai sẽ chăm sóc bé. “Trẻ có thể nghĩ, nếu mẹ chết, ai là người sẽ tắm cho mình”, chuyên gia Michael Towne nói.

Thể hiện cảm xúc của chính mình

Cảm giác đau buồn là một phần quan trọng của quá trình chữa lành, điều này đúng cho cả trẻ em và người lớn. Nên bạn đừng sợ con quá đau buồn hay cũng đừng làm cho mọi thứ quá lên.

Mình chỉ cần giải thích cho con hiểu rằng đôi khi người lớn cũng cần được khóc và mình có thể buồn vì nhớ họ. Trẻ có thể nhận thức được sâu sắc về những thay đổi trong tâm trạng của bạn nhưng con sẽ còn lo hơn nữa nếu con thấy có gì đó không ổn nhưng bạn lại đang cố che giấu nó.

Tránh nói giảm nói tránh

Những cụm từ thường mà người lớn nói về cái chết như “đang yên nghỉ” hay “giấc ngủ vĩnh hằng” có thể khiến trẻ thấy băn khoăn, bối rối nên bạn đừng nói là ông “đang ngủ” hay ông “đi” rồi. Vì con có thể lo rằng nếu mình đi ngủ thì mình cũng có thể chết hay nếu bố mẹ đến chỗ làm hay đi đến siêu thị thì bạn sẽ không về nữa.

Bạn có thể nói nguyên nhân người thân của bé mất đơn giản như là: “Ông của con đã rất, rất nhiều tuổi rồi và cơ thể của ông không thể tiếp tục hoạt động được nữa.” Nhưng nếu ông mất vì bị bệnh, bạn đừng quên trấn an trẻ rằng nếu con bị cảm lạnh hay bị cúm thì không có nghĩa là con sẽ chết. Bạn có thể giải thích rằng một người có thể bị ốm vì nhiều bệnh khác nhau và chúng ta vẫn có thể phục hồi được từ những bệnh nhẹ mà thỉnh thoảng con vẫn bị.

Hãy chuẩn bị cho những cách phản ứng khác nhau của trẻ

Trẻ nhỏ không chỉ cảm thấy đau khổ trước cái chết của người thân, con còn có thể cảm thấy tội lỗi hoặc tức giận. Khi ấy, hãy trấn an trẻ rằng không có gì con nói hay làm gây ra cái chết cả và đừng ngạc nhiên nếu con thể hiện sự giận dữ với bạn, bác sĩ hay thậm chí là người đã mất.

Con cũng có thể nổi cơn thịnh nộ nhiều hơn, đó có thể là cách để con thể hiện nỗi buồn của mình hoặc như một cách phản ứng với sự căng thẳng, buồn bã đang xảy ra trong gia đình của mình.

Tưởng niệm người quá cố

Trẻ cần được hướng dẫn những cách cụ thể để thể hiện sự thương tiếc với người đã mất. Con có thể hoặc không cần phải tham dự đám tang nhưng con có thể tham gia vào hoạt động này theo hướng mà con cảm thấy thoải mái. Con có thể thắp nến ở nhà, hát một bài hát hoặc vẽ một bức tranh hay tham gia vào một số nghi thức khác.

Nếu con muốn tham dự đám tang, bạn cần giải thích cẩn thận cho con về việc đám tang sẽ diễn ra như thế nào, quan tài là gì, mọi người có thể sẽ làm gì để con được chuẩn bị.

Bạn cũng có thể nói với con về những kỷ niệm đẹp mà con có với người quá cố: “Con có nhớ lần ông chở con đi chơi không? Ông đã rất vui đấy.”

Nếu bạn bị sảy thai, bạn cũng có thể nói cho trẻ biết

Nếu hai vợ chồng bạn phải trải qua một chuyện như sảy thai, chắc hẳn hai bạn sẽ không tránh khỏi cảm giác đau buồn. Nhưng bạn có thể bị ngạc nhiên khi biết được rằng con cũng đang buồn bực, ngay cả khi cách hiểu của trẻ về mang thai còn hơi sơ sài.

Con có thể cảm thấy có lỗi hoặc tiếc nuối về vị trí “chị/anh cả” mà bạn đã nói cho con biết. Và con sẽ cần nhiều động viên của bố mẹ để giúp con tin rằng những trường hợp sảy thai là hiếm gặp, đặc biệt nếu bạn muốn có thêm bé khác.

Bạn cũng cần giải thích cho con rằng những em bé mà bị sảy từ khi còn trong bụng mẹ thường sẽ không đủ khỏe để sống môi trường bên ngoài bụng mẹ. Bạn có thể để con nói lời tạm biệt với em như vẽ tặng em một bức tặng hoặc làm một món quà đặc biệt cho em.

Đừng xem nhẹ việc thú cưng mất

Đó có thể là trải nghiệm đầu tiên của con về cái chết và để lại cho con cảm giác đau buồn sâu sắc. Một con chó hoặc một con mèo trong gia đình thường là người bạn đầu tiên và tốt nhất của con, mang đến cho con cảm giác về tình yêu thương vô điều kiện và sự trung thành, ngay cả việc thường xuyên cho chúng ăn cũng khiến trẻ cảm thấy tự hào và trưởng thành hơn rất nhiều.

Do vậy, bố mẹ cố gắng đừng nói với con là: “Con đừng buồn nữa, cún con đã lên thiên đàng rồi” – điều này sẽ dạy cho trẻ rằng con không nên đau buồn. Thay vào đó, bố mẹ có thể thể hiện sự đồng cảm với cảm xúc của trẻ.

Cố gắng hết sức để cuộc sống của con trở lại “bình thường”

Đừng để cuộc sống của con bị xáo trộn quá nhiều khi phải gác qua một bên thời gian biểu hay những hoạt động của con khiến cuộc sống của con bị níu kéo lại và để cho con có cảm giác an toàn.

Chắc hẳn con sẽ có cảm giác buồn bã, khó chịu nhưng khi bạn cố gắng lấy lại cho con thói quen càng sớm trở lại bình thường thì sẽ càng dễ dàng hơn cho trẻ. Con cần được đi ngủ đúng giờ, dậy đúng giờ, ăn đúng giờ và nếu con đang đi học ở trường mẫu giáo, con cần quay lại đi học và được gặp bạn bè.

Đừng cố gắng phải tỏ ra hoàn hảo

Nếu bạn đang vô cùng đau buồn trước sự ra đi của người thân thì cũng đừng cố phải tỏ ra hoàn hảo trước mặt con. Bạn vẫn có thể khóc trước mặt con và cũng đừng quá mong đợi mình phải có được câu trả lời hoàn hảo cho mọi câu hỏi của con ngay từ lần đầu tiên.

Bạn có thể nhờ sự giúp đỡ của người thân, bạn bè và nhớ rằng khi bạn càng tự giúp bản thân mình đương đầu được thì bạn cũng sẽ có những cách tốt hơn để giúp con vượt qua được vấn đề này, cho dù là hiện tại hay tương lai.

Bài viết của Mầm Nhỏ có sự tham khảo từ: https://www.babycenter.com


Tài liệu được dịch bởi : Page Mầm Nhỏ

 

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Trả lời